Cartref > Prosiectau >

Castell Aberteifi, Ceredigion 2003

Prynodd Cyngor Ceredigion Gastell Aberteifi a bythynnod Green Villas sydd gerllaw ar ddechrau 2003 gan gomisiynu’r prosiect hwn er mwyn archwilio a chofnodi’r bythynnod a’r ardal sydd y tu allan i fynedfa bresennol y castell. Bwriad y Cyngor yw adnewyddu’r bythynnod fel swyddfeydd i ddechrau, ac fel rhyw fath o ‘borthdy’ i’r castell yn y tymor hir. Gwnaeth hyn roi cyfle i gofnodi’r bythynnod mewn cryn fanylder ac ar yr un pryd caniatau gwaith cloddio archaeolegol yn iard gefn y bythynnod er mwyn asesu os oedd nodweddion sy’n gysylltiedig â’r castell wedi’u claddu yno.

O ganlyniad i’r gwaith archwilio yn yr iard gefn, darganfuwyd olion sylweddol o’r hyn a ymddangosai fel rhan o fynedfa canoloesol Castell Aberteifi. Credir fod y prosiect wedi llwyddo datgelu olion canoloesol ar ochr orllewinol y castell am y tro cyntaf, gan roi syniad clir o leoliad y porthdy, mater sydd wedi bod yn destun trafodaeth yn y dref. Sefydlwyd Castell Aberteifi gyntaf ar ei safle presennol fel strwythur o bridd a choed yn 1110 gan Gilbert Fitzgerald, er adeiladwyd y castell cerrig cyntaf rhyw 60 mlynedd yn ddiweddarach gan Rhys ap Gruffudd (Yr Arglwydd Rhys), a ddathlodd y gwaith o gwblhau’r castell trwy gynnal gwyl cerdd a chân, sy’n cael ei ystyried fel yr Eisteddfod gyntaf.

Rhan arall o’r prosiect oedd cofnodi bythynnod Green Villas, a adeiladwyd ar ddechrau’r 18fed ganrif. Mae hanes diddorol iawn i’r bythynnod. Roedd y ddau yn cael eu cadw fel tafarndai (Y Castell a’r Half Moon) yn ddiweddarach yn y 18fed a 19eg ganrif. Mae tu fewn The Half Moon wedi’i foderneiddio, ond mae tu fewn Y Castell yn debyg iawn i fel ag yr oedd ac mae llawer o nodweddion diddorol yno. Mae’r rhain yn cynnwys hen le tân ac olion cerdded ar y llawr cerrig, sy’n dangos y niferoedd lawer o bobl sydd wedi cerdded trwy’r adeilad a lle yr oeddynt yn mynd i mewn i’r ystafelloedd lawr grisiau.

Mae’r gwaith sy’n dilyn y cloddio ar fynd ar hyn o bryd a gydag amser bydd adroddiad yn cael ei lunio.

Cyswllt prosiect: Ken Murphy - k.murphy@dyfedarchaeology.org.uk

 

 

 

[cliciwch am rhestr y pynciau os nad yw'n bresennol]