Cartref > Prosiectau >

Muriau Tref Penfro 2001


Mae arolwg ffotograffig, ynghyd rhaglen ymchwil a disgrifiad dadansoddol, wedi'i wneud o fur tref Penfro. Partneriaeth rhwng Ymddiriedolaeth Archaeolegol Dyfed a phenseiri Pembroke Design yw'r prosiect hwn, ac fe'i gwneir ar ran Cyngor Sir Penfro. Bwydir ffrwyth y prosiect i strategaethau rheoli at y dyfodol, a'r gobaith yw gwneud cais llwyddiannus i Gronfa Treftadaeth y Loteri am raglen gwella a dehongli.

Mae cryn dipyn o fur y dref ar l. Mae'n rhedeg o amgylch y penrhyn cul y saif y castell arno, ac mae'r castell ar ei ben blaen. Mae'r olion yn cynnwys pedwar o'r chwe thwr ystlys gwreiddiol a rhan o un o'r tri phorthdy. Er bod y mur yn dyddio o ugain mlynedd cyntaf y 14eg ganrif, efallai mai hwn yw'r diweddaraf mewn dilyniant o dair llinell amddiffyn. Fe all mai yn y 12fed ganrif y codwyd y gyntaf, ac iddo amgylchynu darn bach o dir rhwng y castell ac eglwys y Santes Fair, sef eglwys y plwyf. Mae'n debyg i'r ail gael ei chodi hanner ffordd ar hyd y penrhyn, tua dechrau'r 13eg ganrif mae'n debyg, a thu hwnt iddi fe sefydlwyd maestref o amgylch eglwys y plwyf hwnnw, sef eglwys Sant Mihangel, a marchnadle. Mae'n debyg mai amddiffynfeydd o bridd a phren oedd y naill a'r llall. Wrth godi'r mur terfynol o gerrig fe amgaewyd holl elfennau'r dref a'r ddwy eglwys o'i fewn. Atgyweiriwyd y mur ac ailgodwyd rhannau ohono yn ystod y 15fed ganrif, ond cafodd ei ddifrodi ac yna'i ddinistrio o ganlyniad i Ryfeloedd Cartref y 1640au.

Cyswllt prosiect : Ken Murphy

 

 

 

[cliciwch am rhestr y pynciau os nad yw'n bresennol]