Cartref > Prosiectau >

Pen y Castell Mawr, Sir Benfro

 

 

 

 


Caerau pentir arfordir Sir Benfro yw rhai o henebion cynhanesyddol mwyaf trawiadol Cymru. Maent yn dioddef erydiad parhaol, mae rhai wedi diflannu'n llwyr i'r mr ac mae'r rhan fwyaf wedi lleihau o ran maint. Yn dilyn arolwg yn 1994, a gyllidwyd gan Cadw, o'r holl gaerau arfordirol, targedwyd dwy i'w cloddio: Porth-y- Rhaw ger T~ Ddewi a Great Castle Head, Dale. Archwiliwyd Porth-y- Rhaw yn 1997-98 a Great Castle Head yn 1999. Mae cloddiau a ffosydd amddiffynnol Great Castle Head yn parhau mewn cyflwr gweddol ond o ganlyniad i dirlithriad enfawr gostyngodd wyneb y tir ar yr ochr ddeheuol nifer o fetrau ac felly mae dehongli'r gwrthgloddiau'n anodd iawn. O fewn yr amddiffynfeydd dim ond rhan fechan o'r lle a fuasai ar gael ar gyfer adeiladu tai sydd ar l bellach. Mae'r cloddio'n canolbwyntio ar y rhan fewnol sydd ar l gyda ymchwiliad cyfyngedig yn unig o'r system amddiffyn. Oherwydd mai lle bychan sydd ar gael i'w gloddio nid oedd yn bosibl adnabod tai crwn nac adeileddau eraill, ond dengys nifer y tyllau pyst, y cwteri, a'r pyllau, y bu anheddiad dwys a hirhoedlog o bosib ar y safle. Yn gyffredin chloddfeydd eraill ar gaerau Oes Haearn yn ne-orllewin Cymru, dim ond ychydig o arteffactau a ddarganfuwyd: cwpl o deilchion crochenwaith cynhanesyddol, darn o grochenwaith Rhufeinig a 80 darn o grochenwaith 12fed a 13eg AD a gynhyrchwyd yn Ham Green, Briste. Cysylltwyd y gwrthrychau olaf hyn ag ailfodelu'r amddiffynfeydd yn y Cyfnod Canoloesol. Dengys dyddiadau radiocarbon fod y gaer wedi ei chodi yn ystod dechrau i ganol y milflwydd cyntaf CC. Mae adroddiad a fydd yn cynnwys nifer o gyfraniadau gan arbenigwyr yn cael ei lunio ar hyn o bryd.

Cyswllt Prosiect: Ken Murphy

Crane P 2002 Iron Age promontory fort to Medieval Castle? Excavations at Great Castle Head, Dale, Pembrokeshire, 1999, Archaeolgia Cambrensis 148, 86-145

Cafodd y prosiect gymorth grant gan Cadw: Welsh Historic Monuments

 

 

 

[cliciwch am rhestr y pynciau os nad yw'n bresennol]